سه شنبه, 09 آذر 1395 ساعت 09:44

شرق: بسته میلیاردی عربستان به ترامپ ‌برای مقابله با ایران

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
«بسته میلیاردی عربستان به ترامپ ‌برای مقابله با ایران»، «سیاست نفتی ترامپ بازار‌ را ‌دچار ‌اخلال می ‌کند»، «فندک روسیه زیر آتش جنگ نفت» و «دین و سیاست در عربستان» از مهم ترین موضوع های اختصاصی روزنامه شرق در شماره سه شنبه 9 آذر است.
**بسته میلیاردی عربستان به ترامپ ‌برای مقابله با ایران
سال‌های ٨٢ تا ٨٤ و در واپسین سال ‌های دولت اصلاحات، یک موضوع خطرساز، امنیت ملی ایران را به چالش کشید؛ ایران متهم به مخفی‌ کاری در روند فعالیت ‌های هسته‌ای شده بود. حسن روحانی، دبیر وقت شورای‌عالی امنیت ملی، در کتاب «امنیت ملی و دیپلماسی هسته ‌ای» روایتی تفصیلی از آن سال ‌ها و نقش یکی از چهره های محوری دیپلماسی آن ‌روزها را در گفت ‌وگو با «سه بزرگ اروپایی» ارائه کرده است؛ مردی که پای ثابت گفت ‌وگوهای رسانه‌ای و حتی مناظره با نواصولگرایانی بود که مجلس هفتم را در دست گرفته بودند و به جای همراهی برای دفع خطر، اتفاقا به یک عامل بازدارنده در دیپلماسی ایران تبدیل شده بودند. سیدحسین موسویان، سخنگوی تیم مذاکره‌ کننده هسته ‌ای و معاون وقت شورای‌عالی امنیت ملی، از دیپلمات‌ های باسابقه ایران بود که آن ‌روزها در همه‌ جا دیده می ‌شد و پس از روی ‌کار آمدن دولت احمدی ‌نژاد و تغییر در تیم مذاکره‌ کننده هسته‌ ای، به مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام رفت و معاون حسن روحانی شد.

گفت ‌وگوی «شرق» با وی را درباره پیروزی دونالد ترامپ و نوع مواجهه او با ایران می‌خوانید.
شما در نشست‌ های مختلفی در درون ایالات متحده و همچنین کشورهای اروپایی و عربی به عنوان یک پژوهشگر مستقل حاضر شده و در حوزه دیپلماسی عمومی به دفاع از سیاست ‌های ایران و انتقاد از کشورهای دیگر می ‌پردازید. به نظر شما، کدام ‌یک از این کشورها می ‌توانند تأثیر بیشتری روی رئیس‌ جمهور منتخب آمریکا برای فشار بر ایران بگذارند؟
فرق دولت ‌های عربی و دیگر دولت ‌ها با جمهوری اسلامی این است که آنها هم به لابی در آمریکا اعتقاد دارند، هم برنامه دارند و هم فعال عمل می ‌کنند. جمهوری اسلامی یا اعتقاد ندارد یا اگر اعتقاد هم دارد، برنامه و فعالیتی ندارد. برای مثال، سعودی ‌ها در دوره مبارزات انتخاباتی، با هر دو کمپ انتخاباتی روابط فعال برقرار کرده، به‌نحو مقتضی کمک کردند و وعده دادند. بعد از انتخابات هم بی‌سروصدا چند تیم فرستاده و رایزنی ‌هایی بسیار گسترده با جمهوری‌ خواهان تأثیرگذار در کنگره و نیز با ستاد ترامپ داشته ‌اند. شنیده ‌ام آنها یک بسته اقتصادی بزرگ و جذاب چند ‌صد ‌میلیارد‌ دلاری روی میز ترامپ گذاشته ‌اند و خواسته اصلی آنها هم مقابله با ایران است.

**سیاست نفتی ترامپ بازار‌ را ‌دچار ‌اخلال می ‌کند
«علی شمخانی» حالا دبیر شورای ‌عالی امنیت ملی است. در محوطه میدان نفتی یادآوران می ‌ایستد و با سربازان و افسرانی که به سمتش آمده ‌اند به گرمی گفت ‌وگو می ‌کند. عکس می ‌گیرد و به فارسی و عربی به سؤالات پاسخ می‌ دهد. می ‌ایستم تا صحبت ‌هایشان تمام شود. دبیر شورای ‌عالی امنیت ملی که در یک میدان نفتی باشد، اجلاس اوپک که نزدیک باشد، می ‌توان از او این سؤال را پرسید: آقای شمخانی، تصمیمات مهمی که وزیر نفت ایران برای اجلاس اوپک اتخاذ می ‌کند، آیا از قبل در شورای‌ عالی امنیت ملی مورد بحث قرار می‌ گیرد؟
«خیر. در این موارد بحثی نمی ‌شود. نیازی هم نیست. چون این مسئله از وظایف ذاتی وزارت نفت است. اما تصمیم راهبردی توسعه (افزایش) تولید نفت و افزایش سهم صادرات، تصمیم کاملا درستی است که ممکن است در تاکتیک، زیان ‌های اقتصادی مختصری داشته باشد ولی در راهبرد، درست است».

با توجه به اظهارات انتخاباتی دونالد ترامپ و مشاوران او درباره احتمال بازنگری در توافق برجام، برخی معتقدند ممکن است با شروع ریاست ‌جمهوری ترامپ در آمریکا، توافق برجام تأثیراتی بپذیرد و در پی آن صنعت نفت ایران و بازار جهاتی نفت متأثر شود. نظر شما دراین‌باره چیست؟
«من فکر می ‌کنم بیش از موضوع برجام، سیاست نفتی ترامپ ممکن است تأثیراتی در پی داشته باشد. سیاست او گشادگی عرضه نفت و از بین‌ بردن محدودیت ‌های مربوط به تولید و صادرات نفت از خاک آمریکاست. این سیاست به‌طور قطع می‌ تواند روی بازار نفت مؤثر باشد و روند شکننده فعلی بازار نفت را دچار اختلال کند که البته این نمی ‌تواند درازمدت باشد».

** فندک روسیه زیر آتش جنگ نفت
فریدون برکشلی، کارشناس برجسته نفت است که در وین، محل برگزاری صد و هفتاد و یکمین نشست اوپک، نشسته و اوضاع را رصد می ‌کند. در گفت ‌وگوی خود با «شرق» از نقش مهم روسیه در مذاکرات می ‌گوید که در نشست‌ های قبلی بعد از تظاهر به همراهی دبه کرده و از عربستانی می‌ گوید که برای جنگ ‌هایی که در خاورمیانه به راه‌ انداخته، به پول نفت نیاز دارد تا اختلافات داخلی و خارجی که عمده آن با ایران است. ٢٠ سؤال برای برکشلی فرستاده شده بود که به صلاحدید این کارشناس در پنج سؤال خلاصه شد.

این گفت ‌وگو ماحصل آن پنج سؤال است که به دلیل ادغام سؤالات خواندنی‌تر هم شده است:
همواره نام چهار کشور در نشست‌های اوپک بسیار شنیده می‌ شود؛ ایران، عربستان، روسیه و عراق. ایران به‌عنوان کشوری که هربار به فریز «نه» گفته و خواهان بازگشت به سهمیه پیش از تحریم ‌هاست. روسیه به‌عنوان کشوری که خود را همراه با سیاست ‌های اوپک می‌ داند اما در لحظه‌ های آخر دبه کرده است. عربستان هم مانند روسیه که همواره در آخر نشست ‌ها به نفع خود زیر میز می ‌زند و عراق هم مانند ایران که دنبال سهم خود از بازار است. درحال‌حاضر مواضع این کشورها را بررسی کنید؟
ساده‌ ترین پاسخ به مواضع چهار کشور موضوع سؤال جناب ‌عالی درباره روسیه است. روسیه در بخش گاز و دیپلماسی خطوط لوله گاز، بسیار پیچیده و سیاسی برخورد می ‌کند. گاز طبیعی روسیه برای رسیدن به مقصد نهایی در اروپا می ‌بایستی از هفت مرز در اروپا عبور کند؛ بنابراین روسیه در بخش انتقال گاز طبیعی در اروپا قدرتمندانه رفتار می‌ کند. اروپا بابت ٣٤ درصد از گاز مصرفی خود به گاز روسیه وابسته است؛ اما در بخش نفت سیاست مسکو روشن است. این کشور می ‌خواهد تا اوپک دشواری ‌های تعادل بازار را به دوش گیرد و روسیه نفت خود را به بهترین قیمت به بازار عرضه کند.

** دین و سیاست در عربستان
عربستان سعودی، یکی از ثروتمندترین کشورهای توسعه ‌نیافته خاورمیانه، به یُمن تولید روزانه بیش از ده‌ میلیون بشکه نفت، توانسته در بازار انرژی جایگاهی استراتژیک برای خود فراهم کند. از سوی دیگر، نزدیکی فوق ‌العاده با کشورهای غربی، این کشور را به متحد و نقطه اتکای سیاست‌ بازیگران قدرتمند جهانی و در رأس آن ایالات متحده تبدیل کرده است. عبدالعزیز در سال ١٩٣٠ با کمک انگلستان و در سایه فروپاشی امپراتوری عثمانی و تحولات بعد از جنگ جهانی اول، این پادشاهی را بر تلی از افراط ‌گرایی مذهبی و جنگ‌ های خونین بنا نهاد. تولد این عنصر نوظهور در بستر جنبش وهابیت و بعد از آن با حضور و فعالیت‌های اخوان التوحید صورت گرفت؛ به‌ گونه‌ای که تاکنون نیز دو مفهوم دین و سیاست در عربستان درهم‌تنیده و به هم وابسته هستند.

پادشاهان بعدی برای رهاشدن از قید مفاهیم خشک وهابیت و مدرن‌سازی کشور، به‌ویژه در بخش آموزش و نظام قضائی بسیار تلاش کردند، اما هرگز نتوانستند به‌طور کامل از این وضعیت پیچیده رها شوند؛ زیرا کسب مشروعیت مذهبی و مقبولیت سیاسی آنان، وابسته به نظام معرفتی وهابیت است. جریان ‌های فکری سیاسی حاضر در عربستان سعودی از دهه ٧٠ به بعد شاهد تحولات عمیق و پرحادثه‌ای بودند. این تغییرات عموما با عنوان بیداری اسلامی (الصحوه الاسلامیه) شناخته می ‌شود. جریان بیداری اسلامی حاضر در عربستان، عموما به تمام جریان ‌هایی گفته می ‌شود که به ادامه روند فکری سیاسی در کشور معترض بودند.

** گروه اطلاع رسانی
خبرنگار: فاطمه مهدوی** انتشاردهنده: فاطمه قناد قرصی
پژوهشم**9128**2002

اطلاعات تکميلي

خواندن 1108 دفعه

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

آخرین اخبار

اخبار انتشارات دیجیتال

پربازدیدترین اخبار