دوشنبه, 01 آذر 1395 ساعت 11:32

نبود «فرهنگ استفاده از تکنولوژی» با کتاب چه می کند؟ - بهزاد پاکروح*

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
تکنولوژی «اگر درست به کار گرفته شود»، در تمام جنبه ها بسیار به نفع کتاب است اما این «اگر» جای بحث دارد.
ابداع کننده و عرضه کننده تکنولوژی لزوما «فرهنگ استفاده» از آن را با آن عرضه نمی کند، انتظار هم نداریم چنین کند زیرا تخصص و حتی دغدغه او این نیست.
از عموم کاربران هم نمی شود توقع داشت که فرهنگ استفاده را خود به طور کامل کسب کنند.
این کار باید متولی داشته باشد، متولی باید بداند، بتواند و بخواهد که فرهنگ استفاده از تکنولوژی را در اختیار کاربران بگذارد هرچند این کار ساده ای نیست زیرا از یک سو مستلزم اشراف متولی بر چیستی تکنولوژی مورد نظر و جوانب آن و از سوی دیگر مستلزم داشتن شناخت صحیح از فهم و درک کاربر و نیازهای اوست.
اگر شما با زبان مخاطب با او صحبت نکنید، حرفتان را نمی پذیرد یعنی اصلا حرفتان را نمی فهمد.
تکنولوژی به تغییرات و تاثیرات، شتاب چشمگیر می بخشد و هوشمندی و چابکی متولیان فرهنگی را می طلبد که در واقع (نه به گمان خود) از آن جا نمانند و جنبه منفی آن بزرگتر از جنبه مثبت نشود.
اگر کاربرِ تکنولوژی، پرورش صحیحی نداشته باشد، می شود مصداق «چو دزدی با چراغ آید، گزیده تر بَرَد کالا»، حالا همین اتفاق در زمینه هایی مثل دانلود غیرقانونی کتاب و استفاده از تجهیزات پیشرفته چاپ و تکثیر برای تکثیر غیرقانونی کتاب
افتاده و در حال وقوع است.
تاثیر مثبت تکنولوژی را نباید ندیده گرفت اما در غیاب فرهنگ استفاده از آن، تاثیر منفی بیش از انتظار و حتی بزرگتر از حد قابل تحمل است.
در همه جای دنیا ای- بوک ها، نرم افزارها، اپلیکیشن ها و وب سایت ها جایگزین بخش کم یا زیادی از نیاز مخاطب به کتاب شده اند که بسیار خوب است.
کتاب هدف نیست بلکه کتاب وسیله و هدف انتظاری است که از آن می رود، در صورتی که چیزی بهتر از کتاب این انتظار را برآورده کند و جایگزین آن شود باید استقبال کرد، اما سوال این است که آیا این جایگزینی به شکلی درست رخ داده است؟
باید گفت، در بعضی کشورها نه، اکنون در ایران چه چیزی کم و بیش جای کتاب را گرفته است؟
امروز شاهدیم فایل های پی دی اف کتاب بدون اجازه نویسندگان و ناشران منتشر و سبب شده، این افراد برای نوشتن و انتشار رغبت و امکانشان کم شود از این رو اگر به فکر چاره ای در این باره نباشیم، اثرِ ویرانگر آن در کوتاه مدت بر نویسندگی و نشر و در میان مدت بر علم و فرهنگ جامعه دیده خواهد شد.
در برخی موارد و تا پیش از این یک مولف کتابی را برای نشر به چند ناشر پیشنهاد می داد اما هیچیک آن را نمی پذیرفتند اما اکنون تکنولوژی به فرد اجازه می دهد فایل نوشته خود را به دست هزاران نفر برساند که این خیانت به آن هزار نفر و افرادی است که پس از آن از این کار متضرر می شوند.
برای اینکه تصور نشود، آن نویسنده حق دارد کتاب خود را منتشر کند، موضوع کتابی را مثال می زنم.
فرض کنید کتابی درباره آموزش خلبانی است، وقتی نویسنده کتاب یک بار هم خلبانی نکرده از کتاب او برای انتشار استقبال نمی شود اما فایل همین کتاب در صورت قرار گرفتن در فضای مجازی بارها دانلود می شود.
این جا دیگر تکنولوژی مقصر نیست بلکه مقصر افرادی هستند که فرهنگ استفاده از تکنولوژی را عرضه نکرده اند.
ریشه این مساله در آموزش ندیدن اشخاص است. این جا اگر متولیان فرهنگ سازی کار خود را درست انجام داده باشند، باید نتیجه کار این شده باشد که عده کمتری به خود اجازه دهند، مطالب ضعیف و نادرست را عرضه کنند و اگر هم عرضه کنند «عده کمی» پذیرنده آن باشند در حالیکه اکنون چنین نیست.
برای نمونه شما یک کانال بی نام و نشان تلگرام را می بینید که توصیه های تخصصی پزشکی می کند، اصلا صاحب کانال معلوم نیست چه کسی است.
مثلا شخصی با تحصیلات دیپلم از اینترنت مطالبی را در حد فهم خود و غالبا از سایت های نامعتبر کپی می کند، این کانال دهها هزار عضو دارد.
نمی شود گفت اینجا تکنولوژی مقصر است، آن دهها هزار عضو هم مقصر نیستند بلکه قربانی اند؛ مقصر کسی است که مسوولیت و امکان فرهنگ سازی و آموزش و پرورش کاربران را داشته و کار خود را درست انجام نداده، کسی که آگاهانه با استفاده از تکنولوژی به دیگران لطمه می زند و کسی که وظیفه برخورد با سوء استفاده کنندگان را دارد و کوتاهی کند.
تکنولوژی یک ذره هم متهم نیست.
«علم اگر با همه اخلاق قرین نیست چه سود؟ / جسمِ بی روح، همان بِه که به خاکش سپرند!»
.......................................................................................
نویسنده و مسوول انتشارات اندیشه سرا
فراهنگ**1880 ** 1071 ** دریافت کننده: پروین اروجی ** انتشار دهنده: امید غیاثوند

اطلاعات تکميلي

خواندن 849 دفعه

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

آخرین اخبار

اخبار انتشارات دیجیتال

پربازدیدترین اخبار